Wypadanie włosów to naturalny element cyklu życia włosa – każdego dnia tracimy ich kilkadziesiąt, a na ich miejsce wyrastają nowe. O nadmiernym wypadaniu włosów mówimy wtedy, gdy włosów wypada wyraźnie więcej niż zwykle przez dłuższy czas lub gdy fryzura staje się zauważalnie rzadsza. Najczęstsze przyczyny to stres, zmiany hormonalne, choroby tarczycy, niedobory i predyspozycje genetyczne. Wyjaśniamy, jak rozpoznać problem, jakie badania zrobić i co na wypadanie włosów stosować.

Ile włosów wypada dziennie? Kiedy wypadanie jest nadmierne?

Dziennie wypada zwykle od 50 do 100 włosów i jest to zjawisko fizjologiczne [1]. Wynika to z cyklu wzrostu włosa, który składa się z fazy wzrostu (anagen), trwającej nawet kilka lat, krótkiej fazy przejściowej (katagen) oraz fazy spoczynku (telogen), po której włos wypada. W danym momencie w fazie telogenu znajduje się około 10–15% włosów [2,3].

Nadmierne wypadanie włosów można podejrzewać, gdy:

• na szczotce, poduszce i w odpływie po myciu zostaje wyraźnie więcej włosów niż zwykle, przez kilka tygodni,
• przy delikatnym pociągnięciu pasma w palcach zostaje kilka włosów,
• przedziałek się poszerza, a kucyk staje się cieńszy,
• pojawiają się przerzedzenia na czubku głowy, w zakolach lub ogniska bez włosów.

Intensywne wypadanie włosów po umyciu nie zawsze oznacza problem – jeśli myjemy głowę rzadziej, przy myciu wypadają włosy, które „zebrały się” przez kilka dni. Niepokój powinna budzić dopiero stała, wyraźna zmiana.

Dlaczego wypadają włosy? Najczęstsze przyczyny

Najczęstszą przyczyną rozlanego (równomiernego) wypadania włosów jest łysienie telogenowe, czyli przejście większej liczby włosów w fazę spoczynku pod wpływem czynnika stresowego dla organizmu [2,4]. Typowe jest to, że włosy zaczynają wypadać nie od razu, lecz 2–3 miesiące po zadziałaniu czynnika. Do powodów wypadania włosów należą m.in.:

• wysoka gorączka, ciężka infekcja, zabieg operacyjny,
• poród i zmiany hormonalne,
• choroby tarczycy,
• restrykcyjne diety, niedobór białka i żelaza,
• silny, przewlekły stres,
• niektóre leki (np. retinoidy doustne, beta-blokery, leki przeciwkrzepliwe) [4],
• predyspozycje genetyczne i hormonalne (łysienie androgenowe).

Wypadanie włosów u kobiet – hormony, ciąża i okres po porodzie

Wypadanie włosów u kobiet często ma podłoże hormonalne. W ciąży wysoki poziom estrogenów wydłuża fazę wzrostu, dlatego wypadanie włosów w ciąży zwykle się zmniejsza. Po porodzie poziom hormonów gwałtownie spada i wiele włosów jednocześnie wchodzi w fazę spoczynku. Wypadanie włosów po ciąży zaczyna się najczęściej około 2. miesiąca po porodzie, nasila się około 4. miesiąca, a gęstość włosów zwykle wraca do normy w ciągu 6–9 miesięcy [1].

Do innych przyczyn hormonalnych należą odstawienie antykoncepcji hormonalnej, okres okołomenopauzalny, a także zespół policystycznych jajników i nadmiar androgenów, które mogą prowadzić do łysienia typu żeńskiego – przerzedzenia w okolicy przedziałka i na czubku głowy [5].

Tarczyca a wypadanie włosów – przy jakim TSH wypadają włosy?

Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą powodować rozlane wypadanie włosów [6]. W niedoczynności włosy stają się suche, matowe i łamliwe, a przerzedzeniu mogą ulegać także brwi. Nie ma jednej granicznej wartości TSH, przy której zaczynają wypadać włosy – znaczenie ma stopień i czas trwania zaburzenia, a także poziom hormonów fT3 i fT4. Wypadanie włosów bywa jednym z pierwszych sygnałów choroby tarczycy [7], dlatego TSH należy do podstawowych badań przy nadmiernym wypadaniu włosów.

Niedobory, stres i dieta

Niedobory żywieniowe mogą zaburzać cykl wzrostu włosa, choć ich rola nie zawsze jest jednoznaczna [8]. Najczęściej analizuje się poziom ferrytyny (zapasów żelaza), witaminy D, cynku i witaminy B12. U osób z łysieniem niebliznowaciejącym częściej obserwuje się niski poziom witaminy D [9], a niedobór żelaza jest jednym z czynników łysienia telogenowego [4,10].

Stres działa na mieszki włosowe pośrednio – silny epizod stresowy może po kilku tygodniach wywołać łysienie telogenowe. Podobnie działają gwałtowne odchudzanie i diety ubogie w białko.

Sezonowe wypadanie włosów jesienią

Jesienne wypadanie włosów to zjawisko obserwowane przez wielu ludzi i potwierdzone w badaniach. W 6-letnim badaniu obejmującym ponad 800 kobiet najwięcej włosów w fazie telogenu stwierdzano latem, co przekłada się na zwiększone wypadanie w kolejnych tygodniach – pod koniec lata i jesienią [11]. Sezonowe wypadanie jest przejściowe i zwykle trwa kilka tygodni. Jeśli utrzymuje się dłużej niż 2–3 miesiące, warto poszukać innej przyczyny. Więcej wskazówek znajdziesz w artykule jak dbać o włosy zimą.

Rodzaje łysienia

Łysienie to nie jedna choroba – wyróżnia się kilka typów, które różnią się przyczyną, obrazem i leczeniem:

• łysienie telogenowe – rozlane, zwykle przejściowe, wywołane czynnikiem stresowym dla organizmu,
• łysienie androgenowe – uwarunkowane genetycznie i hormonalnie; u mężczyzn obejmuje zakola i czubek głowy, u kobiet okolicę przedziałka [5],
• łysienie plackowate – okrągłe ogniska bez włosów o podłożu autoimmunologicznym,
• łysienie bliznowaciejące – rzadkie, z trwałym uszkodzeniem mieszków, wymaga pilnej diagnostyki dermatologicznej.

Łysienie u kobiet przybiera najczęściej postać telogenową lub androgenową, natomiast łysienie na czubku głowy u mężczyzn jest typowe dla postaci androgenowej. Z wiekiem gęstość i grubość włosów naturalnie się zmniejszają – piszemy o tym w artykule starzenie się skóry głowy i włosów.

Wypadanie włosów – jakie badania zrobić?

Przy nadmiernym wypadaniu włosów warto zacząć od podstawowych badań krwi i wizyty u dermatologa lub trychologa. Najczęściej zlecane badania na wypadanie włosów to [2,8,9]:

• morfologia krwi,
• ferrytyna i żelazo,
• TSH (a w razie potrzeby fT3, fT4 i przeciwciała tarczycowe),
• witamina D (25(OH)D),
• cynk i witamina B12,
• u kobiet z objawami nadmiaru androgenów – badania hormonalne (np. testosteron, DHEA-S, SHBG).

Ważnym badaniem jest trichoskopia, czyli ocena skóry głowy i włosów pod powiększeniem. To nieinwazyjna metoda, która pozwala odróżnić np. łysienie androgenowe od plackowatego i ocenić stan mieszków włosowych [12]. Wyniki badań zawsze należy interpretować z lekarzem – sama wartość „w normie” nie zawsze wyklucza problem.

Co na wypadanie włosów? Pielęgnacja i suplementacja

Skuteczny sposób na wypadanie włosów zależy od przyczyny – dlatego podstawą jest jej ustalenie i usunięcie lub leczenie (np. wyrównanie niedoborów czy leczenie tarczycy). Pielęgnacja skóry głowy jest ważnym wsparciem: pomaga utrzymać skórę w dobrej kondycji, wzmocnić włosy i ograniczyć ich łamliwość. Warto pamiętać, że stan włosów zależy od kondycji skóry głowy – o tym, jak łączą się łupież, przetłuszczanie i nadmierne wypadanie, piszemy w artykule problemy skóry głowy i włosów.

Jaki szampon na wypadanie włosów wybrać?

Szampon na wypadanie włosów powinien delikatnie oczyszczać skórę głowy i zawierać składniki wspierające mieszki włosowe. Warto szukać m.in. kofeiny, ekstraktów roślinnych, aminokwasów i witamin. Kofeina jest jednym z lepiej przebadanych składników kosmetycznych – w badaniu z udziałem 210 mężczyzn z łysieniem androgenowym preparat z kofeiną stosowany na skórę głowy wypadł porównywalnie z minoksydylem [13].

W linii Dermedic CAPILARTE do pielęgnacji włosów osłabionych i nadmiernie wypadających przeznaczone są:

• Szampon wzmacniający hamujący wypadanie włosów – z kompleksami Pilotantum® i Procapil™, witaminami C, E i PP oraz wodą termalną; wzmacnia strukturę i zakotwiczenie włosa,
• Szampon kuracja stymulujący wzrost włosów – z kofeiną, cynkiem PCA i ekstraktem z komórek macierzystych jabłoni, przeznaczony dla osób z nadmiernym wypadaniem włosów o różnej przyczynie.

Szampon najlepiej wmasować w skórę głowy i pozostawić na 2–3 minuty, a do długości włosów stosować odżywkę.

Wcierki i serum do skóry głowy przy wypadaniu włosów

Wcierki i serum działają dłużej niż szampon, bo pozostają na skórze głowy. Stosuje się je zwykle codziennie lub kilka razy w tygodniu przez co najmniej 3 miesiące – tyle czasu potrzeba, by ocenić efekty w cyklu wzrostu włosa. Przykładem jest Serum-kuracja stymulujące wzrost włosów CAPILARTE z kofeiną, sokiem z brzozy oraz kompleksami Pilotantum® i Procapil™, wspierające mikrokrążenie wokół cebulek.

Raz w tygodniu warto też oczyścić skórę głowy z nadmiaru sebum i pozostałości kosmetyków – np. Trychologicznym peelingiem do skóry głowy. Więcej sprawdzonych metod opisujemy w artykule co na wzrost włosów.

W przypadku łysienia androgenowego wytyczne europejskie zalecają minoksydyl (u kobiet i mężczyzn) oraz – u mężczyzn – finasteryd [5]. Są to leki, dlatego ich stosowanie warto skonsultować z lekarzem.

Jakie witaminy na wypadanie włosów?

Witaminy na wypadanie włosów pomagają głównie wtedy, gdy wypadanie wynika z niedoborów. Najczęściej uzupełnia się żelazo, witaminę D, cynk i witaminę B12 – ale tylko po potwierdzeniu niedoboru w badaniach [8]. Popularna biotyna nie ma udowodnionego działania u osób bez jej niedoboru [14], a jej nadmiar może zafałszować wyniki niektórych badań laboratoryjnych, m.in. hormonów tarczycy. Suplementacja „na wszelki wypadek” nie przyspieszy wzrostu włosów, a przy niektórych składnikach (np. witamina A, selen) nadmiar może wręcz nasilać wypadanie [8].

Domowe sposoby na wypadanie włosów – co działa, a co jest mitem?

Domowe sposoby na wypadanie włosów mogą wspierać pielęgnację, ale nie zastąpią diagnostyki. Warto:

• robić delikatny masaż skóry głowy podczas mycia, unikać ciasnych upięć i ograniczać gorące stylizacje,
• dbać o zbilansowaną dietę z odpowiednią ilością białka,
• nie liczyć na to, że częste podcinanie włosów zatrzyma wypadanie – dotyczy ono cebulek, a nie końcówek,
• nie obawiać się mycia głowy – częstsze mycie nie powoduje wypadania, a jedynie usuwa włosy, które i tak by wypadły,
• ostrożnie podchodzić do domowych wcierek z alkoholem, czosnkiem czy cebulą – mogą podrażniać skórę głowy.

Wypadanie włosów u dziecka – kiedy do lekarza?

Wypadanie włosów u dziecka zawsze wymaga konsultacji z pediatrą lub dermatologiem, ponieważ jego przyczyny różnią się od tych u dorosłych. Najczęściej są to grzybica skóry głowy (szczególnie u dzieci w wieku 3–7 lat), łysienie plackowate, nawykowe wyrywanie włosów oraz łysienie telogenowe po infekcji z gorączką [15,16]. Do lekarza należy zgłosić się szczególnie wtedy, gdy pojawiają się łuszczące się ogniska z ułamanymi włosami, okrągłe łyse placki lub zaczerwienienie i świąd skóry głowy. Grzybica skóry głowy wymaga leczenia doustnego zaleconego przez lekarza.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o wypadanie włosów

Co kupić w aptece na wypadanie włosów?

Na wypadanie włosów w aptece można kupić dermokosmetyki do skóry głowy – szampony, serum i wcierki z kofeiną czy kompleksami wspierającymi cebulki, np. z linii Dermedic CAPILARTE. Dostępne są też preparaty z minoksydylem, który jest lekiem, oraz suplementy diety. Przed zakupem suplementów warto zrobić badania, by uzupełniać rzeczywiste niedobory.

Czy intensywne wypadanie włosów po umyciu to powód do niepokoju?

Intensywne wypadanie włosów po umyciu najczęściej nie jest powodem do niepokoju – podczas mycia wypadają włosy, które były już w fazie spoczynku. Problemem może być sytuacja, gdy włosów wypada dużo przez ponad 2–3 miesiące, fryzura wyraźnie się przerzedza albo pojawiają się łyse ogniska.

Kiedy wypadanie włosów wymaga wizyty u trychologa lub dermatologa?

Wypadanie włosów wymaga wizyty u dermatologa, gdy trwa dłużej niż 3 miesiące, nasila się, pojawiają się łyse placki, zaczerwienienie, ból lub świąd skóry głowy, a także, gdy towarzyszą mu inne objawy, np. zmęczenie, zmiany masy ciała czy nieregularne miesiączki. Trycholog może pomóc w ocenie stanu skóry głowy i doborze pielęgnacji, ale diagnostyką i leczeniem chorób zajmuje się lekarz dermatolog.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Przy nasilonym lub przedłużającym się wypadaniu włosów skonsultuj się z dermatologiem.

Bibliografia